โกฐจุฬาลำภา ความสับสนระหว่างไอ้เย่กับชิงเฮา
Monday, 23 January 2012 22:35
คำว่าการรักษาด้วยวิธีฝังเข็มประกอบด้วยคำสองคำคือ “เจิน” กับ “จิว” วิธีแรกหมายถึงการรักษาโดยใช้เข็มปักเข้าไปในร่างกาย ส่วนวิธีหลังเป็นที่เข้าใจว่าใช้พืชสมุนไพรชนิดหนึ่งซึ่งเป็นที่เป็นที่เข้าใจกันมาช้านานว่าคือ “โกฐจุฬาลำภา” ที่นำมาผ่านกรรมวิธีให้กลายเป็นฝอยใช้วางที่จุดแล้วจุดไฟหรืออัดแน่นเป็นแท่งสำหรับรมที่บริเวณจุดหรือตามเส้นลมปราณ เมื่อไม่กี่ปีมานี้ ได้มีการศึกษาพืชสมุนไพรอีกตัวหนึ่งที่ทางจีนเรียกว่า “ชิงเฮา” พืชชนิดนี้สามารถนำมาสกัดได้เป็นสารชิงเฮาซู่ซึ่งใช้รักษาโรคมาเลเรีย ซึ่งนับเป็นความก้าวหน้าอย่างสำคัญในการที่สามารถพัฒนายาสมุนไพรขึ้นมาเป็นยาแผนปัจจุบันได้ แต่ในการประชุมทางวิชาการระดับชาติในไทยครั้งหนึ่งได้มีการใช้คำว่า “โกฐจุฬาลำภา” ให้กับชิงเฮา โดยมีผู้อ้างอิงว่าเพราะสายพันธุ์หนึ่งของชิงเฮา ตรงกับสายพันธุ์ในเมืองไทยที่เรียกว่าโกฐจุฬาลำภา เช่นนี้ย่อมทำให้เกิดความสับสนไม่น้อย เพราะระหว่างไอ้เย่กับชิงเฮานั้นมีฤทธิ์ที่ต่างกันโดยสิ้นเชิง
โดยไอ้เย่เป็นยาอุ่นร้อน ส่วนชิงเฮาเป็นยาเย็น จากการใช้ทางคลินิกที่ผ่านมาก็มีการใช้ต่างกัน โดยไอ้เย่มีสรรพคุณขับพิษหนาวระงับปวดจากความหนาวเย็น มีฤทธิ์อบอุ่นเส้นลมปราณห้ามเลือด จึงใช้รักษาอาการปวดท้องน้อยจากถูกเย็น ประจำเดือนไม่ปกติจากถูกเย็น มีบุตรยากจากมดลูกเย็น ซึ่งอาการโรคที่ใช้รักษาจะระบุว่ามีสาเหตุจากความหนาวเย็นเป็นส่วนใหญ่ นอกจากนั้นยังมีข้อควรระมัดระวังในการใช้คือ ห้ามใช้ในผู้ที่มีภาวะยินพร่องและเลือดเกิดความร้อนขึ้น ส่วนชิงเฮานั้นเป็นยาเย็น ใช้รักษาภาวะร้อนจากพร่อง โรคลมแดด ร้อนรุ่มในกระดูก ตัวร้อนเวลากลางคืน ไข้มาเลเรีย และยังมีการใช้รักษาดีซ่านจากร้อนชื้นด้วย ซึ่งจะเห็นได้ว่าสรรพคุณการรักษาของชิงเฮานั้นพ่วงด้วยคำว่า “ร้อน” อยู่ด้วยเสมอ ดังนั้นด้วยลักษณะและสรรพคุณการใช้ของยาทั้งสองชนิดนี้จึงมีความแตกต่างกันมาก ไม่ควรที่จะนำมาปะปนกัน
สาเหตุของการปะปนกันนี้คงเป็นเพราะเป็นพืชที่มาจากตระกูล Artemisia เหมือนกัน ลักษณะต้นอาจคล้ายกัน แต่หากสังเกตก็พอจะทราบความแตกต่างได้ง่าย โดยต้นไอ้เย่จะมีใบหยักลึก แต่หากเป็นไอ้เย่ที่มาจากทางตอนเหนือของจีนใบจะอวบและหยักตื้นกว่า ขนาดของใบจะอวบใหญ่กว่าชิงเฮา โดยใบของชิงเฮาจะเป็นใบเล็กและหยักลึกมากจนดูเหมือนกับเป็นใบเข็ม อีกทั้งชิงเฮาจะมีช่อดอกเป็นช่อกระจุกแน่นซึ่งจะแผ่อยู่หนาแน่นตามส่วนบนของต้น จนคล้ายกับมีเม็ดเล็กๆ กลมๆ ติดอยู่กับยอดเต็มไปหมด
ไอ้เย่ เป็นยาจีนที่ได้จากใบของพืชสายพันธุ์ Artemisia argyi Levl.et Vant.
ชิงเฮา เป็นส่วนเหนือที่อยู่เหนือดินทั้งหมดของพืชสายพันธุ์ Artemisia annua
พืชทั้งสองชนิดแม้จะอยู่ในตระกูลเดียวกัน แต่ลักษณะและสรรพคุณมีความแตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง จึงไม่ควรใช้ชื่อให้ปะปนกัน โดยไอ้เย่ก็คือโกฐจุฬาลำภา ส่วนชิงเฮานั้นควรเรียกทับศัพท์ว่าชิงเฮาเพราะก็เป็นที่เข้าใจกันดีอยู่แล้ว